Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ nhưng người lớn cũng có thể mắc nếu chưa từng bị bệnh hoặc chưa được tiêm phòng. Bệnh có biểu hiện đặc trưng là: sốt cao, viêm long đường hô hấp, viêm kết mạc mắt, ban đỏ mọc theo thứ tự và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được chăm sóc đúng cách.
Mầm bệnh: Virus sởi là tác nhân gây bệnh, rất yếu và dễ bị tiêu diệt bởi các hóa chất sát khuẩn thông thường, ánh sáng mặt trời hoặc sức nóng. Ở nhiệt độ 56°C, virus sẽ bị tiêu diệt sau khoảng 30 phút.
Nguồn bệnh: Chính là người mắc bệnh. Bệnh có khả năng lây nhiễm cao từ 2–4 ngày trước khi phát ban cho đến 5–6 ngày sau khi ban mọc.
Bệnh sởi có thể lây trực tiếp qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện. Lây gián tiếp qua tiếp xúc thường ít gặp vì virus sởi dễ bị diệt ở ngoại cảnh.
Triệu chứng lâm sàng của Bệnh sởi
- Khởi phát đột ngột với sốt nhẹ hoặc vừa, sau đó sốt cao liên tục.
- Viêm xuất tiết đường hô hấp và kết mạc mắt: chảy nước mắt, nước mũi, ho, mắt đỏ, có gỉ mắt và sưng mí mắt.
- Ban dát sẩn xuất hiện sau 4–6 ngày kể từ khi khởi bệnh, bắt đầu từ mặt, sau đó lan dần xuống thân và chi. Ban thường liên kết thành từng đám, giữa các ban là những vùng da lành.
Cách chăm sóc người bệnh sởi
- Người bệnh cần được cách ly trong phòng riêng, thoáng mát, tránh gió lạnh và ánh sáng mạnh.
- Theo dõi các dấu hiệu sinh tồn: nhiệt độ, mạch, huyết áp, nhịp thở, ý thức, màu sắc da và móng tay/móng chân.
- Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường như: khó thở, vật vã, mạch nhanh nhỏ, huyết áp tụt, bội nhiễm hô hấp…
- Đặt bệnh nhân nằm đầu nghiêng để tránh hít phải chất nôn (nếu có rối loạn ý thức).
- Hút đờm, thở oxy khi cần thiết.
- Vệ sinh cá nhân, mắt, mũi, răng miệng bằng nước muối.
- Chườm ấm hạ sốt, lau người bằng khăn ấm, trở mình chống loét.
- Tính lượng nước vào – ra và theo dõi màu sắc nước tiểu.
- Giữ tinh thần thoải mái, trò chuyện nhẹ nhàng, động viên bệnh nhân và người nhà yên tâm điều trị.
Dinh dưỡng cho người mắc bệnh sởi
- Uống nhiều nước, bổ sung vitamin A, B, C qua các loại hoa quả như cam, chanh, xoài…
- Ăn các món mềm, dễ tiêu như cháo, súp, ít dầu mỡ, nhạt vị.
- Tránh đồ ăn nhanh, thực phẩm chiên rán, nhiều đường hóa học và chất kích thích.
Cách phòng bệnh sởi
Biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vắc-xin phòng sởi đầy đủ và đúng lịch. Ngoài ra, cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, tránh tiếp xúc với người mắc bệnh, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ và thông thoáng.
Bệnh sởi hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
Khoa Y – Trường Cao đẳng Y Dược Hà Nội
